Still breathing is already a reward
ก็แค่ยังอยู่ดีมีสุข นั่นก็คือรางวัลแห่งชีวิตแล้ว
-
Lithium-ion battery Aging
Posted on April 21st, 2007 11 commentsSuksit Sripitchayaphan » Blog Archive » Always Plugged In?
นั่งใช้โน๊ตบุ๊คอยู่ในห้องเรียน มีเพื่อนเดินมาถามว่า ไม่เข้าใจเลย ทำไมชอบเล่นโน๊ตบุ๊คแบบใช้แบต ไม่ยอมเสียบปลั๊ก เดี๋ยวแบตก็เสื่อมหมดหรอก แล้วก็หันไปคุยกับเพื่อนอีกคน เรื่อง cycle อะไรซักอย่าง ประมาณว่าถ้าใช้แบตบ่อยๆ เดี๋ยวก็ต้องชาร์จอีก แบตมันจะเสื่อมเร็ว สู้เสียบปลั๊กทิ้งไว้ไม่ได้
ตอนแรกว่าจะตอบที่ blog ของคุณ Suksit แต่เขียนไปเขียนมาชักยาว เลยขอเอามาตอบไว้ที่นี่ก็แล้วกันค่ะ
ตามหลักทางไฟฟ้าแล้วแบตเตอรีประกอบด้วยตัวเก็บประจุ (cell) จำนวนหนึ่งมาต่อเป็น series กันเพื่อให้แรงดันไฟฟ้าออกมา cell อาจจะทำมาจากสารเคมีหลากหลายชนิด แล้วแต่ความต้องการใช้งานแบตเตอรี สำหรับคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊คก็จะใช้ชนิด Lithium-ion (Li-ion) battery ซึ่งเป็นชนิด rechargeable
พลังงานของแบตเตอรีเกิดจากอิเล็คตรอนภายใน cell สามารถวิ่งจากขั้วหนึ่งไปยังอีกขั้วหนึ่ง (เช่น บวกไปลบ) ผ่านสารเคมีทีใส่ไว้ใน cell เกิดเป็นปฏิกริยา reaction หรือที่เรียกว่า discharge ซึ่งสำหรับ Li-ion battery แล้ว ถึงแม้ไม่มีการใช้งานก็จะมีการ self-discharge ประมาณ 5% ต่อเดือน
ข้อดีของ Li-ion battery นั้นหลักๆ นอกจาก rechargeable แล้วก็คือ ค่าพลังงานต่อน้ำหนักสูง จึงเหมาะกับการใช้งานกับอุปกรณ์อิเล็คทรอนิคส์แบบพกพา ที่ต้องการพลังงานสูง เช่น คอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊ค โทรศัพท์มือถือ เป็นต้น
ส่วนข้อเสียของ Li-ion battery คืออายุการใช้งานขึ้นอยู่กับ “อายุ” ล้วนๆ ไม่ขึ้นกับว่า มันถูกชาร์จกระแสไฟเต็มที่หรือเปล่า และไม่ขึ้นกับจำนวนครั้งของการ charge/discharge อีกด้วย
นอกจากนั้นอุณหภูมิยังมีผลต่ออายุการใช้งานอีกด้วย เขาบอกว่า Li-ion battery จะเสีย capacity ประมาณ 20% ต่อปีที่อุณหภูมิประมาณ 25 องศาเซลเซียส และอาจจะอายุสั้นกว่านี้ถ้า้อุณหภูมิสูงขึ้น ซึ่งการสูญเสีย capacity นี้เกิดขึ้นตั้งแต่ออกจากโรงงานเลย ไม่ว่าจะเกิดการใช้งานหรือไม่ใช้งาน
แถม Li-ion battery ยังสามารถเกิดอาการที่เรียกว่า “Deep Discharge” ได้อีกด้วย หรือเรียกแบบไทยๆ ว่า “ชาร์จไฟไม่เข้า” หรือถ้าเข้าก็จะใช้เวลานานมากๆ อาการนี้เกิดจากที่ตัว battery ไม่ได้ถูกใช้งานเป็นเวลานานๆ (มากกว่า 2 ปี) หรือถูกชาร์จถี่มากๆ (เช่นกรณีเสียบสายไฟ AC ค้างไว้ตลอดเวลา) จนกระทั่งไม่สามารถใส่ประจุเข้า cell ได้อีก
จากคำอธิบายข้างต้น คงพอสรุปได้นะคะว่า เราควรจะใช้งาน battery เครื่องคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊คของเราอย่างไร สำหรับผู้เขียนเห็นว่า น่าจะใช้งานคล้ายๆ เราใช้มือถือน่ะค่ะ ถ้าอยู่โต๊ะทำงาน อยู่บ้านจะเสียบสายไฟ AC ไว้ให้ชาร์จไฟไปพลางๆ ก็ได้ พอแบตเตอรีเต็มแล้ว ก็ถอดสายไฟออก หันมาใช้แบตแทน พอแบตจะหมด เราก็เสียบสายไฟเข้าไป เนืองจากอายุการใช้งานของแบตเตอรีก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับ charge/discharge cycle อยู่แล้ว แถมถ้าเสียบสายไฟค้างไว้ กลายไปบังคับให้เกิดการชาร์จแบตตลอดเวลาอาจจะทำให้เกิดอาการ deep discharge ได้อีก เสี่ยงต่ออาการแบตเสื่อมเสียอีกแน่ะ
ขอแถมคำแนะนำในการยืดอายุการใช้งาน Li-ion battery ค่ะ
- ควรชาร์จแบตเตอรีบ่อยๆ โดยไม่ต้องรอให้แบตเตอรีเหลือศูนย์
- อย่าใช้งานจนแบตหมดเกลี้ยง
- ถ้าต้องการเก็บแบตเตอรีในกรณีไม่ได้ใช้งานนานๆ ให้เหลือความจุแบตเตอรีไว้ประมาณ 40% แล้วนำไปเก็บไว้ในตู้เย็น
- ซื้อแบตเตอรีในกรณีที่จำเป็นเท่านั้น เพราะอายุแบตเตอรีนับตั้งแต่วันผลิต (อีกนัยหนึ่งก็คือ หาทางตรวจเช็ควันที่ผลิตแบตเตอรีให้ได้ก่อนซื้อ)
- ถ้าจะใช้ notebook แบบเสียบสายไฟค้างไว้ตลอด ก็ถอดแบตเตอรีไปแช่ตู้เย็นไว้ดีกว่า แบตเตอรีจะได้ไม่เสียความจุ (capacity) จากความร้อนจากคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊ค
ดังนั้นคุณ Suksit น่าจะตอบเพื่อนอย่างภูมิใจได้นะคะ ว่าที่ทำน่ะถูกต้องแล้ว
แหล่งข้อมูล: Wikipedia, Howstuffworks
Technorati Tags: Battery, Laptop
11 responses to “Lithium-ion battery Aging”
-
ของผมก็ใช้วิธีถอดแบตเหมือนกัน แต่ไม่ได้แช่ตู้เย็น
สงสัยต้องลองใช้วิธีแช่ตู้เย็นบ้างแล้วครับ -
โอววว ข้อมูลแน่นปึ้ก
ขอบคุณที่ให้ความรู้ครับ :8 เดี๋ยวจะส่งลิงค์ไปให้เพื่อนอ่าน 555+
-
สุดยอดครับข้อมูล เดี๋ยวจะ del.icio.us ไว้เผื่อไป ref. ต่อ
เรื่องการใช้แบตเนี่ย เหตุผลเดียวที่ผมเสียบค้างไว้ (เครื่อง PocketPC) ก็เพราะว่า กลัวว่าใช้ ๆ ไปได้ครึ่งนึงแล้วต้องออกไปข้างนอกพอดี จะทำให้ได้ใช้แบตแค่ครึ่งเดียว :[
ป.ล. เลือก emoticon ไม่ถูกเลย -_-’
-
ไม่มี notebook แต่ มือถือก็คงเหมือนกัน แต่ปกติก็ทำตามข้อแนะนำอยู่แล้วแฮะ
-
ตอนมี notebook ใหม่ๆ ผมก็เป็นครับ
หลังๆ… ช่างมัน ใช้ตามสภาพ พังก็ชื้อใหม่
เหตุเพราะแม้ว่าจะช่วยยืดอายุการใช้งานได้ก็จริง แต่ก็ไม่ได้มากมายขนาดเป็นปีปีถ้ามัวหาตู้เย็นใส่ แบ็ต เวลาเอามาใช้ก็ลำบาก
ยิ่งถ้ามีการเปลี่ยนอุณหภูมิจากเย็นไปร้อน ก็จะเกิดหยดน้ำขึ้น ทีนี้ล่ะ ซ๊อคขึ้นมาล่ะพังแน่แน่
http://gotoknow.org/blog/patrickz
-
chin cop June 30th, 2008 at 11:21
ขอถามคุณ suksitว่า ซื้อ แบตเตอรี่Li-ionมาครั้งแรกก่อนใช้งานต้องใช้งานให้หมดก่อน แล้ว ชาร์ทเป็นเวลา๑๒ ชม.ได้หรือไม่ ช่วยตอบให้หน่อย
-
“ส่วนข้อเสียของ Li-ion battery คืออายุการใช้งานขึ้นอยู่กับ “อายุ” ล้วนๆ ไม่ขึ้นกับว่า มันถูกชาร์จกระแสไฟเต็มที่หรือเปล่า และไม่ขึ้นกับจำนวนครั้งของการ charge/discharge อีกด้วย”
ผิดครับ
อายุของ lithium ion cell ตาม spec ที่ผู้ผลิตให้มาเลย คือ 300-500 รอบ จึงเริ่มเสื่อมครับ ลองอ่านที่นี่
http://batteryuniversity.com/parttwo-34.htm–==NICK==–
-
แหล่งอ้างอิงคนละแหล่ง แต่การยืนยันว่าใครผิดหรือถูก จะใช้อะไรเป็นข้อพิสูจน์คะ ส่วนตัวแล้ว เคยพบกับตัวเองเลยว่า ถ้า charge แบตเตอรี่ค้างไว้ตลอดนี่แหล่ะ ทำให้แบตเสื่อมเร็วมาก ถ้าข้อมูลที่บอกว่าอายุของแบตเตอรีขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งในการ charge แบตเตอรี แล้วการ charge ค้างไว้ตลอด (นับเท่ากับ 1) ก็น่าจะช่วยให้แบตเตอรีมีอายุการใช้งานนานแสนนาน ไม่ใช่เหรอคะ???
-
ผมขอเอาประสบการณ์ของผมมาตอบนะครับ
ผมซื้อ notebook มา 5ปีกว่าๆ แล้ว batt ยังใช้ได้ดีอยู่เลย (อยู่ได้ประมาณ 2 hrs จากที่ตอนแรกซื้อมันอยู่ได้ 3 hrs) เีพราะปกติไม่ค่อยยกไปไหน เวลาใช้เลยไม่เคยใส่ batt ก็เท่ากับว่า มันไม่ค่อยได้ผ่าน cycle การ charge เท่าไหร่
แต่กับมือถือ ผม charge 2วันครั้ง ใช้มาปีกว่าๆ ผมว่าประสิทธิภาพ batt เทียบกับ notebook ผมแลัวมันลดลงพอๆ กันนะยังไงก็ขอบคุณมากครับสำหรับบทความ
Leave a reply
elixer April 21st, 2007 at 20:46