Rangwan.Com

Suksit Sripitchayaphan » Blog Archive » Always Plugged In?

นั่ง​ใช้​โน๊ตบุ๊ค​อยู่​ใน​ห้องเรียน​ ​มี​เพื่อนเดินมาถามว่า ไม่​เข้า​ใจเลย​ ​ทำ​ไมชอบเล่นโน๊ตบุ๊คแบบ​ใช้​แบต​ ​ไม่​ยอมเสียบปลั๊ก​ ​เดี๋ยวแบตก็​เสื่อมหมดหรอก แล้ว​ก็หันไปคุย​กับ​เพื่อนอีกคน​ ​เรื่อง​ cycle ​อะ​ไรซักอย่าง​ ​ประมาณว่า​ถ้า​ใช้​แบตบ่อยๆ​ ​เดี๋ยวก็​ต้อง​ชาร์จอีก​ ​แบตมัน​จะ​เสื่อม​เร็ว​ ​สู้​เสียบปลั๊กทิ้ง​ไว้​ไม่​ได้

ตอนแรกว่าจะตอบที่ blog ของคุณ Suksit แต่เขียนไปเขียนมาชักยาว เลยขอเอามาตอบไว้ที่นี่ก็แล้วกันค่ะ

ตามหลักทางไฟฟ้าแล้วแบตเตอรีประกอบด้วยตัวเก็บประจุ (cell) จำนวนหนึ่งมาต่อเป็น series กันเพื่อให้แรงดันไฟฟ้าออกมา cell อาจจะทำมาจากสารเคมีหลากหลายชนิด แล้วแต่ความต้องการใช้งานแบตเตอรี สำหรับคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊คก็จะใช้ชนิด Lithium-ion (Li-ion) battery ซึ่งเป็นชนิด rechargeable

พลังงานของแบตเตอรีเกิดจากอิเล็คตรอนภายใน cell สามารถวิ่งจากขั้วหนึ่งไปยังอีกขั้วหนึ่ง (เช่น บวกไปลบ) ผ่านสารเคมีทีใส่ไว้ใน cell เกิดเป็นปฏิกริยา reaction หรือที่เรียกว่า discharge ซึ่งสำหรับ Li-ion battery แล้ว ถึงแม้ไม่มีการใช้งานก็จะมีการ self-discharge ประมาณ 5% ต่อเดือน

ข้อดีของ Li-ion battery นั้นหลักๆ นอกจาก rechargeable แล้วก็คือ ค่าพลังงานต่อน้ำหนักสูง จึงเหมาะกับการใช้งานกับอุปกรณ์อิเล็คทรอนิคส์แบบพกพา ที่ต้องการพลังงานสูง เช่น คอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊ค โทรศัพท์มือถือ เป็นต้น

ส่วนข้อเสียของ Li-ion battery คืออายุการใช้งานขึ้นอยู่กับ “อายุ” ล้วนๆ ไม่ขึ้นกับว่า มันถูกชาร์จกระแสไฟเต็มที่หรือเปล่า และไม่ขึ้นกับจำนวนครั้งของการ charge/discharge อีกด้วย

นอกจากนั้นอุณหภูมิยังมีผลต่ออายุการใช้งานอีกด้วย เขาบอกว่า Li-ion battery จะเสีย capacity ประมาณ 20% ต่อปีที่อุณหภูมิประมาณ 25 องศาเซลเซียส และอาจจะอายุสั้นกว่านี้ถ้า้อุณหภูมิสูงขึ้น ซึ่งการสูญเสีย capacity นี้เกิดขึ้นตั้งแต่ออกจากโรงงานเลย ไม่ว่าจะเกิดการใช้งานหรือไม่ใช้งาน

แถม Li-ion battery ยังสามารถเกิดอาการที่เรียกว่า “Deep Discharge” ได้อีกด้วย หรือเรียกแบบไทยๆ ว่า “ชาร์จไฟไม่เข้า” หรือถ้าเข้าก็จะใช้เวลานานมากๆ อาการนี้เกิดจากที่ตัว battery ไม่ได้ถูกใช้งานเป็นเวลานานๆ (มากกว่า 2 ปี) หรือถูกชาร์จถี่มากๆ (เช่นกรณีเสียบสายไฟ AC ค้างไว้ตลอดเวลา) จนกระทั่งไม่สามารถใส่ประจุเข้า cell ได้อีก

จากคำอธิบายข้างต้น คงพอสรุปได้นะคะว่า เราควรจะใช้งาน battery เครื่องคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊คของเราอย่างไร สำหรับผู้เขียนเห็นว่า น่าจะใช้งานคล้ายๆ เราใช้มือถือน่ะค่ะ ถ้าอยู่โต๊ะทำงาน อยู่บ้านจะเสียบสายไฟ AC ไว้ให้ชาร์จไฟไปพลางๆ ก็ได้ พอแบตเตอรีเต็มแล้ว ก็ถอดสายไฟออก หันมาใช้แบตแทน พอแบตจะหมด เราก็เสียบสายไฟเข้าไป เนืองจากอายุการใช้งานของแบตเตอรีก็ไม่ได้ขึ้นอยู่กับ charge/discharge cycle อยู่แล้ว แถมถ้าเสียบสายไฟค้างไว้ กลายไปบังคับให้เกิดการชาร์จแบตตลอดเวลาอาจจะทำให้เกิดอาการ deep discharge ได้อีก เสี่ยงต่ออาการแบตเสื่อมเสียอีกแน่ะ

ขอแถมคำแนะนำในการยืดอายุการใช้งาน Li-ion battery ค่ะ

• ควรชาร์จแบตเตอรีบ่อยๆ โดยไม่ต้องรอให้แบตเตอรีเหลือศูนย์
• อย่าใช้งานจนแบตหมดเกลี้ยง
• ถ้าต้องการเก็บแบตเตอรีในกรณีไม่ได้ใช้งานนานๆ ให้เหลือความจุแบตเตอรีไว้ประมาณ 40% แล้วนำไปเก็บไว้ในตู้เย็น
• ซื้อแบตเตอรีในกรณีที่จำเป็นเท่านั้น เพราะอายุแบตเตอรีนับตั้งแต่วันผลิต (อีกนัยหนึ่งก็คือ หาทางตรวจเช็ควันที่ผลิตแบตเตอรีให้ได้ก่อนซื้อ)
• ถ้าจะใช้ notebook แบบเสียบสายไฟค้างไว้ตลอด ก็ถอดแบตเตอรีไปแช่ตู้เย็นไว้ดีกว่า แบตเตอรีจะได้ไม่เสียความจุ (capacity) จากความร้อนจากคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊ค

ดังนั้นคุณ Suksit น่าจะตอบเพื่อนอย่างภูมิใจได้นะคะ ว่าที่ทำน่ะถูกต้องแล้ว

แหล่งข้อมูล: Wikipedia, Howstuffworks

Technorati Tags: Battery, Laptop